فیبر نوری بدون اینترنت آزاد، مزیت رقابتی ندارد

تینا مزدکی_ توسعه شبکه فیبر نوری در حالی به عنوان یکی از راهکارهای پیشرفت کیفیت و سرعت اینترنت ثابت دنبال می شود که تجربه کاربر از اینترنت صرفا به کیفیت زیرساخت دسترسی محدود نیست. کاربری که بعد از اتصال به فیبر نوری همچنان برای دسترسی به قسمتی از سرویس ها و پلت فرم های مورد نیاز خود با فیلترینگ، اختلال یا احتیاج به ابزارهای دور زدن محدودیت ها رو به رو است، امکان دارد تفاوت محسوسی میان کیفیت اسمی شبکه و کیفیتی که در عمل تجربه می کند احساس نکند. به این ترتیب، فیلترینگ می تواند قسمتی از مزیت هایی را که مقرر است اینترنت ثابت پرسرعت، خصوصاً فیبر نوری، برای کاربر ایجاد نماید تحت تاثیر قرار دهد.
این مساله از آن جهت اهمیت دارد که تصمیم کاربر برای مهاجرت از اینترنت همراه به اینترنت ثابت تنها برمبنای سرعت و کیفیت فنی شبکه گرفته نمی شود و به ارزش نهائی این سرویس در تجربه روزمره او هم بستگی دارد. اگر کاربر احساس کند محدودیت های دسترسی در هر دو نوع شبکه همچنان پابرجا است و جهت استفاده از اینترنت آزاد باید هزینه و پیچیدگی بیشتری را تحمل کند، انگیزه او برای پرداخت هزینه راه اندازی و اشتراک یک سرویس جدید می تواند کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، پرسش مهم این است که آیا توسعه پوشش فیبر نوری به تنهایی می تواند تقاضای اینترنت ثابت را افزایش دهد یا سیاستهای در رابطه با دسترسی آزاد به اینترنت هم باید هم زمان مورد توجه قرار گیرند؟
حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت، می گوید توسعه فیبر نوری لزوماً به مفهوم توسعه اینترنت نیست. بگفته او، فیبر نوری یک زیرساخت ارتباطی است که می تواند برای شبکه ملی اطلاعات هم استفاده گردد و بدین سبب نمی توان کیفیت فیبر نوری را مستقیماً معادل کیفیت اینترنت دانست.
او باور دارد توسعه فیبر نوری سال هاست در برنامه ی دولت ها قرار دارد، اما هم زمان در عرصه اینترنت رویکرد محدودکننده ادامه داشته و حتی در سالیان اخیر محدودیت های بیشتری هم بوجود آمده است.
فیبر نوری به تنهایی کیفیت اینترنت را ضمانت نمی کند حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت: « باید بین زیرساخت شبکه و خود اینترنت تفاوت قائل شد.»
بگفته حامد بیدی، فیبر نوری یک زیرساخت ارتباطی است که هم می تواند برای شبکه ملی اطلاعات و هم برای دسترسی به اینترنت استفاده شود؛ بدین سبب صرف توسعه فیبر نوری لزوماً به مفهوم بهتر شدن کیفیت اینترنت نیست.
او اضافه کرد: « اگر دسترسی آزاد به اینترنت وجود داشته باشد، توسعه فیبر نوری می تواند به بهبود کیفیت اینترنت کمک نماید. در عین حال، مشکل اصلی اینترنت امروز بیش از آن که به نحوه دسترسی کاربران مربوط باشد، به محدودیت های موجود در سامانه های شبکه و نگاه محدودکننده به ترافیک بین المللی مربوط می شود.»
فیلترینگ در طول سال ها ذی نفعان اقتصادی خودرا بوجود آورده است حامد بیدی در گفتگو با خبرآنلاین و در جواب این پرسش که چرا فیلترینگ همچنان ادامه دارد، اظهار داشت: «فیلترینگ اتفاق جدیدی نیست. از زمان گسترش اینترنت، خصوصاً با توسعه استفاده از اینترنت در تلفن های همراه، فیلترینگ هم به موازات آن گسترش پیدا کرده و ذی نفعان خودرا بوجود آورده است؛ چه در بین شرکت هایی که مشخصاً در زمینه زیرساخت فیلترینگ فعالیت می نمایند و چه در عرصه های دیگری مانند اپراتورها و بخش های دیگر. بدین سبب درست است که رفع فیلترینگ می تواند منافع اقتصادی قابل توجهی برای دولت، اپراتورها و مردم داشته باشد، اما ساختار فعلی هم در همه این سطوح ذی نفعان خودرا بوجود آورده است. بدین سبب من بیشتر انگیزه فیلترینگ و علل استمرار آنرا در عرصه های سیاسی، اجتماعی و امنیتی می بینم تا اقتصادی.»
وی در ادامه اظهار داشت: « فیلترینگ ارتباط مستقیمی با نوع دسترسی مردم به اینترنت، چه بوسیله اینترنت ثابت و چه همراه، ندارد.»
حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت: «تصمیم گیری درباره ی این که کدام سایت ها و پلت فرم ها فیلتر یا مسدود شوند، قبل از آن که اینترنت به مرحله دسترسی کاربران برسد صورت می گیرد.»
بیدی توضیح داد بعد از اعمال این سیاست ها، اینترنت باقیمانده بوسیله شبکه های ثابت و همراه در اختیار اپراتورها و کاربران قرار می گیرد. بنابراین، مساله اصلی فیلترینگ قبل از مرحله دسترسی کاربران اتفاق می افتد و به نوع شبکه ای که کاربر برای اتصال به اینترنت انتخاب می کند، وابسته نیست.
حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت در خبرآنلاین فیبر نوری در ایران مزیت قیمتی نسبت به اینترنت همراه ندارد بیدی در جواب این پرسش که چرا کاربران از فیبر نوری استقبال نمی کنند، اظهار داشت: «مسئله عدم استقبال از فیبر نوری به چند عامل بازمی گردد. نخست این که خیلی از شهروندان هنوز امکان دسترسی به فیبر نوری را ندارند و راه اندازی اولیه این سرویس هم برای خیلی از شهروندان هزینه قابل توجهی دارد. در مجموع، همین مساله دسترسی اولیه خود به یک مانع تبدیل گشته است. از طرف دیگر، فیبر نوری باید دارای مزیت رقابتی باشد. در خیلی از کشورها، اینترنت ثابت مبتنی بر فیبر در مقایسه با اینترنت همراه، از مزیت قیمت پایین تر برخوردارست و در خیلی از موارد هم کیفیت پایدارتری دارد. اما در ایران، بنظر می رسد چنین مزیت قیمتی وجود ندارد.»
هزینه فیلترشکن ها بیش از هزینه اینترنت مردم را تحت فشار قرار می دهد او ادامه می دهد: «در حال حاضر، هزینه خود اینترنت لزوماً بار سنگینی بر دوش مردم نیست، بلکه هزینه ای که بابت فیلترشکن ها و اختلالات ناشی از فیلترینگ پرداخت می کنند، بیشتر آنها را تحت فشار قرار می دهد. این مشکلات هم هم در شبکه همراه و هم در اینترنت فیبر نوری وجود دارند. بدین سبب آن چه مردم بدنبال آن هستند، دسترسی آزاد به اینترنت است؛ موضوعی که طبیعتاً هم بر سرعت و هم بر کیفیت تاثیر می گذارد و تفاوت چندانی ندارد که این دسترسی بوسیله تلفن همراه باشد یا فیبر نوری. درنتیجه، زمانیکه نه مزیت رقابتی جدی در قیمت وجود دارد، نه در سطح خدمات و کیفیت دسترسی تفاوت قابل توجهی بوجود آمده و از طرف دیگر، مانع اولیه راه اندازی هم همچنان برای خیلی از شهروندان وجود دارد، این چالش شکل می گیرد که خیلی از مردم به سوی استفاده از فیبر نوری نروند.»
بی اعتمادی به آینده اینترنت، خرید بسته های طولانی مدت را می کاهد این کنشگر حق اینترنت در جواب این پرسش که مساله کاهش اعتماد کاربر به آینده اینترنت تا چه حد بر خرید بسته های طولانی مدت اثر دارد، اظهار داشت: «این مبحث اساسا یک عامل مؤثر است. بحث اعتماد به آینده، خصوصاً از این جهت اهمیت دارد که خیلی از مردم مستأجر هستند و با تغییر محل زندگی، اینترنتی که در محل قبلی برای آنها تأمین شده است هم باید باردیگر تغییر کند. این مساله به ویژه در شرایط اقتصادی کنونی اهمیت بیشتری پیدا می کند. بنظر می رسد سطح اقتصادی خیلی از اقشار جامعه درحال کاهش است و آنها ناچارند بطور مداوم جابه جا شوند، در هزینه های خود صرفه جویی کنند، خانه های کوچک تری اجاره کنند یا حتی به مناطق حاشیه ای شهرها منتقل شوند. طبیعتاً این مساله هم یک چالش به حساب می آید.»
کاربران بابت اینترنتی که دریافت نمی کنند هزینه پرداخت می کنند وی در ادامه اظهار داشت: « در ارتباط با اینترنت بطور کلی، مساله اصلی و مهم ترین مسئله، قطعی اینترنت و عدم دسترسی به آنست. ما در حدود یک سال و نیم گذشته، به صورت میانگین از هر پنج روز، یکروز اینترنت نداشته ایم. این وضعیت عملا به مفهوم دریافت هزینه در ازای خدماتی است که عرضه نشده و نوعی بی اعتمادی نسبت به اپراتورها بوجود می آورد. از طرف دیگر، مساله فیلترینگ هم وجود دارد و این مساله اصلی سبب می شود مردم تمایز چندانی میان شیوه های مختلف دسترسی به اینترنت قائل نباشند.»
بگفته حامد بیدی، مجموع این عوامل سبب شده است مردم انتظار داشته باشند اینترنتی ارزان تر، با سرعت بالاتر، کیفیت بهتر، اختلال کمتر و بدون فیلترینگ در اختیار داشته باشند. مطالبه اصلی آنها هم همین است.
وی در آخر می گوید: « اگر این مساله در سطح نوع دسترسی به اینترنت مورد توجه قرار گیرد و سیاست گذار به این نتیجه برسد که نوع دسترسی می تواند عامل ایجاد مزیت رقابتی باشد، شرایط متفاوت خواهد بود. اما اگر چنین مزیتی ایجاد نشود، مساله اصلی مردم همچنان همین موضوعات خواهد بود و برای آنها تفاوت چندانی ندارد که شیوه دسترسی شان به اینترنت بوسیله تلفن همراه باشد یا اینترنت ثابت.»
خلاصه اینکه هزینه فیلترشکن ها بالاتر از هزینه اینترنت مردم را تحت فشار قرار می دهد او ادامه می دهد: هم اکنون، هزینه خود اینترنت لزوماً بار سنگینی بر دوش مردم نیست، بلکه هزینه ای که بابت فیلترشکن ها و اختلالات ناشی از فیلترینگ پرداخت می کنند، بیشتر آنها را تحت فشار قرار می دهد. بی اعتمادی به آینده اینترنت، خرید بسته های طولانی مدت را می کاهد این کنشگر حق اینترنت در جواب این پرسش که مساله کاهش اعتماد کاربر به آینده اینترنت تا چه حد بر خرید بسته های طولانی مدت اثر دارد، عنوان کرد: این مبحث اساسا یک عامل مؤثر است. بحث اعتماد به آینده، بویژه از این جهت اهمیت دارد که بسیاری از مردم مستأجر هستند و با تغییر محل زندگی، اینترنتی که در محل قبلی برای آنها تامین شده است هم باید دوباره تغییر کند.

منبع: عاشق وب